کل بازدیدها: 6477 بازدید امروز: 9 افراد آنلاین: 1

بسم الله الرحمن الرحیم

حضور کامپیوتر و تجهیزات دیجیتالی در عرصه زندگی انسان تا حدی پررنگ شده است که امروزه برای انجام بسیاری از امور، از کامپیوتر استفاده می‌کنیم. شاید هم بتوان ادعا کرد بیش از ۸۰ درصد از لوازمی که برای انجام امور شخصی،‌ تجاری و ... از آنها استفاده می‌کنیم، دیجیتالی است.

● تعجبی ندارد!

زندگی کردن در دنیای دیجیتالی، استفاده از چنین کالاهایی را نیز می‌طلبد. دامنه استفاده از این وسایل به حوزه قرآن نیز کشیده شده است.

دانش پژوهان مسلمان همواره در راه حفاظت از مرزهاى ايمانی مردم وظيفه‏اى خطير را عهده‏دار بوده‏اند و در هر روزگار به گونه‏اى شايسته آن زمان به تلاش برخاسته‏اند.

در اين راستا برخی از علاقمندان به علوم قرآنی و روایی از سال 1378 گرد هم آمده اند و عهده‏دار خدمت به پژوهش و نشر فرهنگ اسلامى با بهره‏گيرى از فناورى رايانه و به خدمت گرفتن شبكه‏هاى ارتباطى رايانه‏اى گرديده اند.

بدون تردید تسهيل دسترسى پژوهشگران به منابع و متون اسلامى، انجام تحقيقاتِ علمى، با استفاده از فناورى نوين و توسعه آن در حوزه‏هاى گوناگون زندگی، از جمله اهدافی است كه دست اندرکاران این برنامه، بر خود فرض دانسته و دنبال کرده اند.

شایان ذکر است در این نرم افزار از کتب مختلفی مانند قرآن، نهج البلاغه، اصول کافی و صحیفه سجادیه بهره گرفته شده است. بنابراین، امکان انتخاب هر یک از چهار کتاب فوق برای کاربر، به منظور دسترسی به مطالب مرتبط با موضوعات مورد نیاز فراهم شده است. و لذا با انتخاب یک کتاب، محتوا و مطالب طبقه بندی شده آن، در اختیار کاربر قرار گرفته و او متناسب با نیازش از آن بهره برداری می کند.

البته ذکر این نکته ضروری است که هرگز این ادعا وجود ندارد که تمامی مطالبِ قابل استخراج از هر یک از کتب چهارگانه فوق، استخراج شده و در این نرم افزار وجود دارد و این مطلب؛ هم به لحاظ عدم رسیدگی به تمامی محتوای هر یک از کتب چهارگانه است و هم، به جهت محدودیت فکر و نظر بررسی کنندگان طرح.

همچنین؛ کاربران گرامی ملاحظه خواهند فرمود که حجم موضوعات استخراج شده هر کتاب با سایر کتب متفاوت است و این امر بدان معنا نیست که محتوای یک کتاب پُربارتر از کتابهای دیگر است؛ بلکه صرفاً ناشی از حجم فعالیت گروه تحقیق در خصوص آن کتاب بوده است. بدین ترتیب موضوعات استخراج شده از قرآن در مقایسه با سایر کتب بیشتر است؛ چرا که کار بر روی قرآن از حدود 15 سال پیش آغاز شده و حال آن که این زمان برای نهج البلاغه (در حدود) 5 سال، اصول کافی (در حدود) یک سال و صحیفه سجادیه کمتر از یک سال است.

شایان ذکر است نسخه ای که کاربران گرامی نظاره گر آن هستند، هر سه ماه یکبار بروز رسانی شده و پس از هر بروز رسانی، می توانند آخرین وضعیت کاری گروه تحقیق را در هر کتاب در موضوع "آخرین وضعیت کاری گروه تحقیق" مشاهده نمایند.

در صفحه اصلی نرم افزار 3 سرفصل مشاهده می گردد:

  • 1- مشاهده کتب
  • 2- مشاهده موضوعات
  • 3- جستجو

 مشاهده کتب: در این سرفصل، کاربر با انتخاب کتاب مورد نظر و ورود به پنجره آن، با 4 تا 5 جعبه روبرو می شود: جعبه سمت راست با عنوان بخش های مربوط به کتاب منتخب مشخص گردیده است که برای همه کتب مشترک می باشد. بدیهی است نحوه این بخش بندی در هر کتاب متفاوت بوده و متناسب با وضعیت آن کتاب تعیین شده است. جعبه های مشترک سمت چپ برای 4 کتاب عبارتند از: (1) مسیر بخش منتخب، (2) محتوای بخش منتخب، (3) مترجم. اضافه می گردد در کتاب قرآن یک جعبه چهارمی وجود دارد به نام احادیث. شایان ذکر است توضیحات بیشتر، و در عین حال مختصر پیرامون کتاب های چهارگانه در سطور زیر خواهد آمد.

 مشاهده موضوعات: در این قسمت کاربر می تواند تمامی موضوعات مربوط به هر یک از کتب چهارگانه را مشاهده نماید. در انتخاب و تدوین موضوعات تلاش گردیده که مسایل و مباحث موجود در جامعه مطمح نظر قرار گیرد. به عبارت دیگر، تلاش بر این بوده تمامی موضوعات مورد نیاز زندگی در شرایط کنونی استخراج و تدوین گردد. نکته اول ـ از آنجا که هدف نرم افزار، فراهم نمودن امکان انجام کار تحقیقاتی در زمینه علوم دینی و اجتماعی است، لذا موضوعات دسته بندی شده اند تا کاربر برای یافتن مطالب مرتبط با موضوع مورد نظر خود راحت تر باشد و حتی المقدور، بتواند با یک روند منطقی آن هم در یک نظر، تمامی مطالب مرتبط را ملاحظه نماید. نکته دوم ـ به دلیل دسته بندی موضوعات، اغلب ممکن است تعدادی از موضوعات بالادستی صرفاً برای دسته بندی موضوعات زیرمجموعه بکار رفته باشند و هیچگونه آیه و یا مطلبی (بسته به کتابی که در آن کار می شود) به آن نسبت داده نشده باشد.

نکته سوم ـ در کنار هر یک از موضوعات در این سرفصل، تصویر یک کتابِ بسته قرار دارد، که در صورت انتخاب آن موضوع، تصویر کتابِ بسته، باز خواهد شد؛ و چنانچه موضوعِ منتخب، دربر گیرنده موضوع یا موضوعاتی در ذیل آن باشد، باز هم تصویرِ کتابِ بسته در کنارشان خواهد بود و با انتخاب موضوع باز خواهد شد. این امر تا آنجا ادامه می یابد که به جای کتاب، یک برگ از یک کتاب نمایش داده شود.

 جستجو: در این بخش، امکان جستجو در بین موضوعات از دو طریق امکان پذیر است.

روش اول: بر اساس موضوعات مربوط به یک جزء؛ که جزء در مورد قرآن یک آیه از یک سوره، در مورد نهج البلاغه یک فراز از یک خطبه، در مورد اصول کافی یک حدیث از یک باب و در مورد صحیفه سجادیه یک فراز از یک دعا می باشد.

روش دوم: جستجوی موضوعات بر اساس کلمات، در این قسمت کاربر می تواند از یک کلمه یا ترکیب کلمات با بهره گیری از علامت + در بین کلمات استفاده نماید. در این نرم افزار تلاش شده است برای کلمات؛ کلمات هم معنی تعریف شود. به عنوان مثال، برای کلمۀ خدا، کلمات معادلی از این قرار تعریف شده است: خدا، خداوند، پروردگار، رب، الله، اِله، آفریدگار، آفریننده، خالق.

توضیحاتی مختصر پیرامون کتاب های چهارگانه

کتاب اول: قرآن

قرآن شامل سوره و آیه می باشد و علاوه بر آن در این قسمت، در مورد سوره های قرآن اگر توضیحاتی وجود دارد تلاش شده است تا در قسمت توضیحات مربوط به هر سوره آورده شود و نیز در مورد هر یک از آیات قرآن امکان دیدن هفت ترجمۀ منتخب از بین ترجمه های موجود فراهم شده است، این ترجمه ها عبارتند از ترجمۀ استاد محمدمهدی فولادوند، آیت الله ناصر مکارم شیرازی، دکتر سیدجلال الدین مجتبوی، دکتر بهاء الدین خرمشاهی، استاد کاظم معزی، ترجمه تفسير الميزان (از آقای سيد محمد باقر موسوى همدانى) و در نهایت علامه ابوالحسن شعرانی.

همچنین کاربران می توانند شأن نزول و نیز برخی روایات مرتبط با آیات قرآن را در این نرم افزار مشاهده نمایند. این مطلب از دو طریق قابل مشاهده خواهد بود: اول، از طریق قسمت «مشاهده کتب»؛ با این شرط که آیه انتخاب شده دارای شأن نزول و یا روایتی باشد و این شأن نزول و یا روایت در مورد آن در نرم افزار به ثبت رسیده باشد؛ در این صورت، با انتخاب آیه مورد نظر، روایت و یا شأن نزول مربوطه مشاهده خواهد گردید. دوم، در قسمت «مشاهده موضوعات»، هرگاه آیه ای از آیات مرتبط با یک موضوع، دارای شأن نزول و یا روایتی باشد با انتخاب آیه مورد نظر در سمت چپ صفحه، این مطلب مشاهده می شود.

کتاب دوم: نهج البلاغه

نهج البلاغه بر اساس محتویاتش، دارای سه سرفصل اصلیِ خطبه، حکمت و نامه می باشد. در خصوص خطبه ها؛ هر خطبه بر اساس شمارۀ آن قابل شناسایی بوده و مطالب آن به تعدادی فراز تقسیم شده است؛ که این تقسیم بندی بر اساس تقسیم بندی نسخۀ مرحوم علامه جعفری صورت پذیرفته است. گفتنی است در خصوص دو سرفصل نامه ها و حکمت ها هنوز فعالیتی صورت نگرفته است.

شایان ذکر است در این کتاب از دو ترجمه استفاده شده که به ترتیب عبارتند از: ترجمه مرحوم علامه محمدتقی جعفری و ترجمه مرحوم استاد محمد دشتی.

کتاب سوم: اصول کافی

کتاب اصول کافی شامل چهار جلد و هر جلد مشتمل بر چند کتاب و هر کتاب مشتمل بر چند باب و هر باب دربرگیرنده تعدادی حدیث است. لذا همین بخش بندی نیز در این نرم افزار مورد توجه قرار گرفته است. علاوه بر این، در خصوص کتاب اصول کافی فقط از یک ترجمه استفاده شده است.

کتاب چهارم: صحیفه سجادیه

کتاب شریف صحیفه سجادیه مشتمل بر 54 دعا از سیدالساجدین امام چهارم شیعیان می باشد که هر دعا به چند فراز تقسیم شده است. در این کتاب از 6 ترجمه استفاده شده است، این ترجمه ها عبارتند از : استاد عبدالمحمد آیتی، استاد محمدمهدی فولادوند، آقای حسین استاد ولی، مرحوم آیت الله سید علی نقی فیض الاسلام، علامه ابوالحسن شعرانی و آقای حامد رحمت کاشانی.